چهارشنبه ٢٥ مهر ١٣٩٧

به نام خدا

پيش‌گفتار

اگر چه در چند دهة اخير توجّه به مسائل معرفت‌شناختی اهميّت بسياری يافته است، مسائل مختلف معرفت‌شناختی سابقه‌ای به درازای تفکّر و انديشه داشته است. می‌توان ريشة برخی از اين مسائل را در آثار افلاطون و ارسطو يافت. برای مثال کتاب مابعدالطبيعه ارسطو خالی از نکات دقيق و عميق دربارة مسائل معرفت‌شناختی نيست. به هر حال توجّه روزافزون به مسائل معرفت‌شناختی، زمينه را برای انتشار کتاب‌ها و مقالات بسيار زيادی با روی‌کردهای متفاوت فراهم ساخته است. مطالعه و مرور اين کتاب‌ها و مقالات گويای آن است که نويسندگان آن‌ها در موارد بسياری برای صورت‌بندی و تقرير نگرش خود به جعل و وضع پاره‌ای از اصطلاحات روی آورده‌اند و در مواردی نويسندگان مختلف اصطلاحات مشابهی را برای بيان معانی متفاوت به کار برده‌اند. به هر حال هر چند ممکن است درک و فهم بسياری از اين اصطلاحات کار چندان دشواری نباشد، پی بردن به وجه تمايز ميان برخی از آن‌ها کار ساده‌ای نيست. آن گاه که پای ترجمه اين آثار به ميان آيد، مسئله ابعاد تازه‌ای به خود می‌گيرد. تفاوت در فضل و توان علمی مترجمان موجب می‌شود هر مترجمی بسته به ميزان دقّت و مهارت خود معادلی را برای اصطلاحات به کار برد. ميزان دقّت به کار رفته در معادل‌گذاری و نيز تعدّد معادل‌های به کار رفته در ترجمه‌های مختلف بر دشواری فهم اصطلاحات معرفت‌شناسی می‌افزايد[1]. اين جاست که ضرورت تدوين و تنظيم «فرهنگ اصطلاحات معرفت‌شناسی» احساس می‌شود. جايگاه و نقشی که چنين فرهنگی در به‌سامان کردن اصطلاحات و معادل‌ها بر عهده دارد، دقّت و مهارت دو چندانی را طلب می‌کند، اما تأخير در انجام اين کار هم به صلاح نمی‌باشد.

در چند سال اخير تلاش‌هايي برای انجام اين کار صورت گرفته است.  اما آن چه دربارة اين اثر می‌توان گفت اين است که اثر مذکور در اصل ناظر به معرفت‌شناسی اسلامی است و اصطلاحات مربوط به معرفت‌شناسی معاصر بسيار اندک است. از اين رو هم چنان زمينه برای تدوين فرهنگ توصيفی اصطلاحات معرفت‌شناسی وجود داشت و اثر حاضر تلاشی ابتدايي است برای پاسخ به اين نياز. توضيح اين نکته ضروری است که در اين نوشتار تنها به برخی از متفکّرانی که نقش مهمّی در زمينة معرفت‌شناسی داشته‌اند و منابع معتبری برای اشاره به زندگی آن‌ها وجود داشته است اشاره شده است. از اين رو عدم پرداختن به ساير متفکّران به معنای نفی جايگاه و اهميّت آن‌ها در مباحث معرفت‌شناسی نيست.

 

                                                                                                                                    حسن عبدی

انجمن معرفت شناسی حوزه علمیه قم

                                                                                                                                         زمستان 1395


اخبار
منابع معرفت شناسي
نشست ها
کلاس ها
پيوندها